Doorzoek deze website

In het kort: Goldman Sachs verhoogt het advies voor SolarEdge Technologies van verkopen  naar kopen  en verdubbelt het koersdoel naar $19 , wat een opwaarts potentieel van 54% betekent. Analist Brian Lee verwacht dat 2025 een keerpunt  wordt, mede dankzij kostenreducties en een ‘shrink-to-grow’-strategie. Ondanks een koersval van 86%  dit jaar, en zorgen rond schulden en beleidsrisico’s, zien analisten van Goldman Sachs het risico-rendement nu aantrekkelijk. Goldman Sachs heeft het advies voor SolarEdge Technologies verhoogd van verkopen  naar kopen  en het koersdoel verdubbeld naar $19 , wat neerkomt op een opwaarts potentieel van 54%  ten opzichte van de slotkoers van maandag ( $12,32 ). Analist Brian Lee voorspelt dat 2025  een keerpunt zal zijn, mede door kostenreducties en een zogenoemde krimpen-om-te-groeien -strategie, waarbij het bedrijf eerst in omvang afneemt om daarna weer gecontroleerd te groeien. Hoewel de koers dit jaar met maar liefst 86%  is gedaald, zijn veel zorgen over schulden en beleidsrisico's volgens de analisten van Goldman Sachs overdreven, wat nu juist een aantrekkelijk risico-rendement creëert volgens hen. Daar duik ik in dit artikel verder in! De aandelenkoers van SolarEdge sinds de beursgang: Bron: Macrotrends De koersdaling van SolarEdge is grotendeels toe te schrijven aan de zwakke vraag  naar zonne-energie voor woningen en de hoge rentestanden  die de financieringskosten voor zonneprojecten aanzienlijk verhogen. Deze combinatie zorgde ervoor dat het aandeel dit jaar sterk onder druk stond. Toch heeft SolarEdge de afgelopen maand een opmerkelijke stijging van 16%  laten zien, grotendeels dankzij een strategische herstructurering. Eind november kondigde het bedrijf namelijk aan de energieopslagdivisie  te sluiten en 500 banen  te schrappen, wat neerkomt op 12%  van het personeelsbestand. Deze maatregelen zijn bedoeld om de operationele kosten drastisch te verlagen en de balans te versterken. Goldman Sachs ziet nu voldoende redenen om optimistisch te zijn. Ten eerste verwacht Lee dat de herstructurering tot een verbeterde kostenstructuur  zal leiden. Door onrendabele activiteiten stop te zetten en de focus te verleggen naar kernactiviteiten, kan SolarEdge in de loop van 2025 weer winstgevend worden. Lee schat in dat het bedrijf in het vierde kwartaal van volgend jaar zelfs positieve resultaten kan boeken. Daarnaast zijn veel beleggers bezorgd over de financiële gezondheid van SolarEdge, maar Lee stelt dat deze zorgen overdreven zijn. Met beter werkkapitaalbeheer en verdere kostenbesparingen kan het bedrijf zijn balans herstellen en het vertrouwen van investeerders terugwinnen. Een ander punt dat Goldman Sachs aanhaalt, is het beleidsrisico . Er is volgens de analist een duidelijke "kloof" tussen de fundamentele prestaties van zonne-energiebedrijven en hun huidige waardering. De markt lijkt te veel risico in te prijzen rond het mogelijke beleid van de aankomende Trump-regering , die minder stimulerend zou kunnen zijn voor duurzame energie. Dit biedt volgens Lee echter juist een unieke koopkans voor aandelen zoals SolarEdge, die zwaar zijn afgestraft. In het derde kwartaal van 2024 rapporteerde SolarEdge een aanzienlijke waardevermindering van $1 miljard , voornamelijk veroorzaakt door overgewaardeerde voorraden en afgenomen vraag. De omzet daalde 64% op jaarbasis , terwijl de brutomarge kelderde tot -269,2% . Zowel de residentiële producten als commerciële verkopen lieten scherpe dalingen zien van 34%  en 25%  ten opzichte van het voorgaande kwartaal. De omzetgroei van SolarEdge: Bron: Macrotrends SolarEdge kampte met een overschot aan voorraden van $800 miljoen  na een enorme afschrijving van $612 miljoen . Vooral in Europa blijft de vraag onder druk staan door dalende energieprijzen en verscherpte concurrentie van Chinese fabrikanten. Daarnaast verkoopt SolarEdge producten momenteel zelfs onder kostprijs  als gevolg van prijsverlagingen in Europa, wat resulteert in nog lagere marges: De operationele marge van SolarEdge: Bron: Macrotrends Invloed van regelgeving: SolarEdge wordt hard geraakt door wereldwijde beleidsveranderingen en subsidiestrijd: In Europa probeert de Net-Zero Industry Act  (NZIA) de binnenlandse productie van schone technologieën te stimuleren, wat buitenlandse spelers zoals SolarEdge onder druk zet. Dit leidde in Q3 2024 tot een omzetdaling van 32%  in Europa. In de Verenigde Staten profiteren binnenlandse producenten van belastingvoordelen via de Inflation Reduction Act (IRA) . Tegelijkertijd worden zware importtarieven  (tot 271% ) opgelegd aan producten uit Zuidoost-Azië. Hoewel SolarEdge grotendeels opereert vanuit Zuid-Korea en niet direct wordt getroffen, schaalt het bedrijf zijn activiteiten in de regio terug. Deze veranderingen dwingen SolarEdge tot ingrijpende beslissingen, zoals het sluiten van de energieopslagdivisie en het schrappen van 12%  van het personeelsbestand. Deze maatregelen leiden tot kortetermijnverliezen maar zijn noodzakelijk voor het voortbestaan op langere termijn. SolarEdge blijft achter bij concurrent Enphase Energy  (ENPH), die met 48% marktaandeel  sterker presteert dan SolarEdge's 40% . Terwijl Enphase een positieve operationele marge van 16,2%  handhaaft, heeft SolarEdge een negatieve operationele marge van over de -300%  gerapporteerd. Dit onderstreept de grotere financiële veerkracht van Enphase in de huidige markt: Bron: Ycharts Ook de volatiliteit van het aandeel is zorgwekkend: de beta  van SolarEdge ligt op 2,18 , wat wijst op een aanzienlijk hoger risico dan bij Enphase ( 1,71 ). Verder is de short interest inSolarEdge met 33,47%  relatief hoog, wat duidt op een negatieve stemming onder beleggers. Hoewel het bedrijf door een moeilijke fase gaat, zijn er tekenen die een mogelijk herstel kunnen betekenen. De aanstelling van de nieuwe CEO, Shuki Nir , die bij SanDisk een succesvolle herstructurering leidde, biedt hoop op een efficiëntere bedrijfsvoering. Het bedrijf richt zich op het realiseren van een positieve vrije kasstroom  en winstgevendheid tegen het einde van 2025, een fors doel voor hoe het bedrijf er momenteel voor staat. Op de lange termijn kan SolarEdge zeker profiteren van de groeiende binnenlandse productie in de VS, die naar verwachting met 12 GW/jaar  zal toenemen tegen 2025 . Met een 40% marktaandeel  in de VS blijft SolarEdge een belangrijke speler, hoewel concurrentie en regelgeving grote uitdagingen blijven vormen. De verhoging van het advies door Goldman Sachs heeft direct effect gehad op het aandeel: in de handel voor opening van de beurs steeg de koers met 13,5% vandaag. Op dit moment wordt SolarEdge gevolgd door 35 analisten . Hiervan adviseren 24  om het aandeel aan te houden, terwijl 3  een koopadvies geven en 5  het aandeel als ondermaats presterend  bestempelen. Het gemiddelde koersdoel ligt op $16,47 , wat een opwaarts potentieel van 33,7%  betekent, echter zegt dit dus lang niet alles bij een afgestraft aandeel als deze, met de bijbehorende zorgwekkende cijfers. Dankzij de herstructurering, kostenbesparingen en verbeterd werkkapitaalbeheer is het risico-rendement volgens Goldman Sachs nu dus aantrekkelijk. Ondanks de dramatische koersval in 2024 , verwacht Lee dat het bedrijf tegen het einde van 2025  weer winstgevend kan zijn. Zelf zie ik echter momenteel alleen nog een bedrijf in zeer zwaar weer, waarbij het hopen is op herstel in 2025, terwijl bedrijven als Enphase nog gewoon winstgevend weten te zijn.

Apple (AAPL) blijft een "Top Pick" voor Morgan Stanley, dat zijn Overweight-rating  en een koersdoel van $273  handhaaft. Analisten onder leiding van Erik Woodring blijven optimistisch over de aankomende groeicyclus die voornamelijk wordt gedreven door de lancering van Apple Intelligence , een AI-gestuurde technologie die zowel vervangingscycli als nieuwe klantacquisitie moet gaan stimuleren. De aandelenkoers van Apple sinds de beursgang: Bron: Macrotrends Morgan Stanley verwacht dat Apple aan de vooravond staat van zijn grootste apparaat-upgradecyclus ooit, vooral omdat Apple Intelligence zogenaamde ´beperkte backward compatibility´ biedt . Dit betekent dat gebruikers waarschijnlijk een nieuw model moeten kopen om volledig gebruik te maken van de nieuwe technologie, wat volgens de analisten in fiscale jaren 2025 en 2026 recordverkopen kan opleveren . Tegelijkertijd ziet de bank een aanhoudende dubbelcijferige groei in diensten  en een verbetering van de marges als belangrijke pijlers voor het aandeel. Zelf ben ik hier nog niet zo zeker van, aangezien de verkoopcijfers van de nieuwe Iphone dit nog niet lijken te ondersteunen, terwijl de waardering al vooruitloopt op deze groeiverwachtingen, ondanks het feit dat we ook andere geluiden horen. De EPS van Apple: Bron: Macrotrends De winst per aandeel (EPS) wordt door Morgan Stanley geschat op $8,52 in 2026 , ongeveer 4% boven de consensus . Hoewel Apple momenteel op een all-time high staat, zien analisten dit als een combinatie van marktdynamiek en verwachtingen rond winstgroei. Ze stellen echter dat de werkelijke impact van de upgradecyclus op de korte termijn beperkt blijft, aangezien Apple Intelligence nog niet wereldwijd beschikbaar is en de vraag naar iPhones relatief vlak blijft, dit effect moet dus nog komen, is het idee althans. Lees ook: Dit gaat de beurs bewegen deze week Tegengeluid: Overwaardering en een zwakker fundament Hoewel optimisten zoals Morgan Stanley de nadruk leggen op de komende innovaties, klinkt er ook flinke kritiek, wat ikzelf zeker begrijpelijk vind. Analisten die minder enthousiast zijn op Apple wijzen erop dat de huidige waardering van het aandeel niet in lijn is met de daadwerkelijke groeivooruitzichten. Sinds juni heeft Apple een scherpe koersstijging doorgemaakt , voornamelijk gedreven door optimisme rondom de AI-supercyclus. Echter, dit optimisme lijkt steeds meer te botsen met de realiteit van vlakke tot matige iPhone-verkoopcijfers  en toenemende concurrentie in belangrijke markten zoals China. De Iphone omzet per (fiscaal) kwartaal: Bron: Statista De introductie van Apple Intelligence  heeft zoals ik al noemde tot nu toe absoluut niet geleid tot significante verbetering van de iPhone-verkopen. Zo steeg de iPhone-omzet in het afgelopen kwartaal met slechts 6% op jaarbasis , ondanks de introductie van de nieuwe iPhone 16. Bovendien temperden Amerikaanse telecombedrijven zoals AT&T, Verizon en T-Mobile de verwachtingen door aan te geven dat de vraag naar de iPhone 16 in lijn blijft met historische trends en dat consumenten upgraden met een "langzaam en geleidelijk tempo", in plaats van de explosieve groei die Apple nodig heeft voor zijn premiumwaardering... Hoewel de introductie van Apple Intelligence  met iOS 18.2 indrukwekkend lijkt, roept het de vraag op of de huidige functionaliteiten voldoende zijn om de verwachtingen waar te maken. Functies zoals Visual Intelligence , waarmee de camera objecten kan herkennen, tekst kan vertalen en samenvattingen kan maken, tonen zeker potentieel. Echter, deze functionaliteiten zijn niet uniek in de markt en blijven beperkt tot de nieuwste iPhone 16-modellen, waardoor een groot deel van Apple's bestaande gebruikersbasis buiten de boot valt. De integratie van ChatGPT  in Siri is een stap in de goede richting, maar wordt ondermijnd door de noodzaak om de functie handmatig in te schakelen en de vraag in hoeverre dit uniek is, wat erop wijst dat Apple nog steeds moeite heeft om AI een naadloos onderdeel van zijn ecosysteem te maken. Bovendien ontbreken cruciale beloofde functies zoals Siri's Personal Context , wat het gevoel versterkt dat Apple achterloopt in het waarmaken van zijn AI-visie. De lancering van Image Playground  biedt creatieve mogelijkheden, maar met beperkingen zoals een wachtlijst en ontbrekende stijlen zoals "sketch" voelt dit meer als een work-in-progress dan een volwaardige tool, en opnieuw: Is dit echt nieuw? Het doet denken aan hoe we nu alle soorten chatbots hebben (Chatgpt, Gemini, Grok, Notebook LLM en ga zo maar door) die feitelijk allemaal in de essentie hetzelfde doen. In de huidige vorm zijn de mogelijkheden van Apple Intelligence leuk, maar verre van baanbrekend. Het voelt meer als een strategische positionering om niet achter te blijven bij concurrenten zoals Google en OpenAI, dan als een solide aanbod dat de gebruikerservaring fundamenteel herdefinieert. Voor nu lijkt Apple vooral te vertrouwen op zijn premium branding en loyaliteit van gebruikers, maar of dat genoeg is om de hoge verwachtingen en concurrentiedruk op lange termijn te overleven, is zeer twijfelachtig. Apple's afhankelijkheid van China wordt ook nog eens steeds duidelijker. Het land vertegenwoordigt ongeveer een derde van de iPhones die klaar zijn voor een upgrade, maar het marktaandeel van Apple wordt onder druk gezet door lokale rivalen zoals Huawei. De lancering van Huawei's Mate XT en Mate 70 heeft het Chinese smartphone-landschap opgeschud. Beide modellen hebben indrukwekkende miljoenen pre-orders verzameld , zelfs met prijskaartjes die kunnen oplopen tot $2.800 voor de Mate XT . De groei in omzet van Apple uit China: Bron: Statista Hoewel de verkoopaantallen van deze toestellen relatief klein zijn vergeleken met Apple's install base, wijzen analisten op een structureel marktaandeelverlies  dat moeilijk te herstellen is. De gemiddelde smartphone-upgradecyclus bedraagt nu 40 maanden , wat betekent dat elke iPhone-klant die vandaag overstapt naar een concurrent pas over meer dan drie jaar weer teruggewonnen kan worden. Dit brengt een lange-termijn risico met zich mee, vooral nu Apple Intelligence in China nog niet beschikbaar is  en de introductie vermoedelijk te laat komt om verloren marktaandeel terug te winnen. Helemaal omdat Iphones een belangrijk onderdeel zijn van Apple´s omzet: Bron: Businessofapps Apple wordt momenteel verhandeld tegen een koers-winstverhouding van 33x  en een omzetmultiple van 9x , een premie van ongeveer 50% ten opzichte van het 10-jarig gemiddelde . Deze waardering impliceert een dubbelcijferige groeiverwachting, terwijl analisten van de bearish zijde slechts een gemiddelde jaarlijkse omzetgroei (CAGR) van 5%  voorspellen over de komende vijf jaar. Specifiek voor de iPhone-segmenten wordt een CAGR van slechts 3%  verwacht. De FWD P/E ratio van Apple: Bron: Finbox De hoge waardering kan slechts gedeeltelijk worden verklaard door Apple's enorme aandeleninkoopprogramma van $110 miljard in 2024 . Hoewel dit de winst per aandeel kunstmatig verhoogt, biedt het naar mijn mening helaas onvoldoende onderbouwing voor de huidige koersniveaus en de bijbehorende waardering. Daarnaast blijft het simpelweg nog een gok dat de AI-supercyclus voldoende extra omzet zal genereren om de cijfers te rechtvaardigen. In plaats daarvan wordt verwacht dat Apple's omzetgroei in het diensten segment van het bedrijf sterker zal zijn dan in hardware, maar dat dit niet voldoende is om de huidige premium waardering in stand te houden. Apple's plannen voor een eSIM-only ontwerp in de volgende iPhone-generatie brengen extra risico's met zich mee in China. Chinese wetgeving vereist namelijk dat mobiele gebruikers—ook reizigers—hun identiteit verifiëren met een fysieke SIM-kaart. Het verwijderen van de SIM-kaartoptie zou de iPhone ongeschikt maken voor een aanzienlijk deel van de Chinese markt, wat de positie van Apple daar verder kan verzwakken. Daarnaast staat de introductie van Apple Intelligence in China gepland voor 2025, maar analisten verwachten een matige reactie van consumenten , gezien het succes van lokale concurrenten die al vergelijkbare technologieën aanbieden in combinatie met innovatieve ontwerpen zoals opvouwbare schermen. Apple heeft tot nu toe moeite gehad om zijn AI-strategie in China effectief uit te rollen, mede door technische en juridische complicaties in samenwerking met lokale bedrijven zoals Baidu. Zelf vraag ik mij tevens ook zeker af in hoeverre de AI functies van Apple daadwerkelijk baanbrekende waarde kunnen bieden voor gebruikers, wat een overstap naar een nieuw model nodig zou maken. Apple bevindt zich dus op een kritiek kruispunt. Aan de ene kant biedt de lancering van Apple Intelligence en de voortdurende groei van de dienstenactiviteiten een aantrekkelijk vooruitzicht voor lange termijn beleggers. Aan de andere kant zijn de risico's groot, met name in China, waar Apple te maken heeft met regelgeving, concurrentie en een dalend marktaandeel. Lees ook: Bitcoin naar nieuwe records, wat kunnen we verwachten van 2025? Voor 2025 is het dus beeld gemengd. Terwijl optimisten wijzen op een verwachte versnelling in 2026, waarschuwen critici dat het aandeel overgewaardeerd is en dat de huidige AI-hype een correctie kan uitlokken. Als de fundamentele groei van Apple niet versnelt, kan het aandeel flink dalen, gezien de waardering hier volledig op gebouwd lijkt en de huidige cijfers het nog niet ondersteunen, terwijl succesvolle wereldwijde implementatie van Apple Intelligence een verdere stijging mogelijk zal maken. Echter vind ik de risk/reward verhouding van Apple simpelweg niet interessant genoeg om even enthousiast te zijn als Morgan Stanley op dit moment.

De markten staan deze week voornamelijk in het teken van de vergadering rondom de rentestand van de Federal Reserve (Fed). Het besluit, dat woensdag bekend wordt gemaakt, heeft potentie om bepalend te gaan zijn voor het sentiment in de laatste weken van 2024. Voor de rest zijn er nog enkele late kwartaalcijfers en ander nieuws, echter ligt de focus vooral op de VS, wat waarschijnlijk de hele markt een kant op zal trekken. Veel analisten, waaronder ING-econoom James Knightley, verwachten een renteverlaging van 0,25 procentpunt. De centrale vraag blijft echter hoe de Fed in 2025 zal navigeren in een omgeving van (op dit moment nog) afnemende inflatie maar heel binnenkort een nieuwe regering onder president-elect Trump. Knightley waarschuwt voor een "voorzichtig profiel" van de Fed, met een geleidelijke aanpak van verdere renteverlagingen, uit angst voor mogelijk terugkomende inflatie. Hoewel de inflatie daalt, ligt deze nog steeds boven de doelstelling van 2%: Bron: Yahoo Finance In november 2024 groeide de Amerikaanse werkgelegenheid met 227.000 banen, terwijl het werkloosheidspercentage licht steeg van 4,1% naar 4,2%. Deze cijfers wijzen op een aanhoudend sterke arbeidsmarkt, ondanks de lichte stijging in werkloosheid. Een robuuste arbeidsmarkt kan de Federal Reserve (Fed) er ook toe aanzetten om een voorzichtiger pad te volgen bij het verlagen van de rente, uit vrees voor oververhitting van de economie en mogelijke inflatiedruk die ik al noemde. Als de Fed in 2025 het tempo van renteverlagingen verlaagt, zullen sectoren die gevoelig zijn voor leenlasten dit direct merken. Groeigerichte sectoren zoals technologie en hernieuwbare energie kunnen minder sterke winsten zien als de rente relatief restrictief blijft. Daarentegen bieden defensieve sectoren zoals gezondheidszorg en nutsbedrijven in dat geval juist weer meer stabiliteit. Financiële instellingen, met name banken, kunnen te maken krijgen met lagere rentemarges, terwijl de vastgoedmarkt mogelijk blijft worstelen met hoge financieringskosten. De vooruitzichten van de Fed worden nog verder bemoeilijkt door geopolitieke onzekerheden. Noem bijvoorbeeld de escalerende spanningen in het Midden-Oosten, voortdurende instabiliteit in Oekraïne en handelsconflicten tussen de VS en China die allemaal kunnen zorgen voor problemen in de wereldwijde toeleveringsketens en grondstoffenmarkten. Olieprijzen, die eerder in 2024 stegen door productieverlagingen van OPEC+, kunnen inflatiedruk opnieuw aanwakkeren als geopolitieke risico's escaleren. Dit zou de beleidsruimte van de Fed verder beperken. De rentestand-ontwikkeling in de VS: Bron: TradingEconomics Met kerninflatie die op jaarbasis stabiel blijft op 3,3%, bevindt de Fed zich tussen optimistische verwachtingen en de realiteit van hardnekkige prijsstijgingen. Functionarissen zoals Austan Goolsbee benadrukken de aanzienlijke vooruitgang sinds het inflatiepiek van 9% in 2022, maar anderen, zoals Loretta Mester, waarschuwen voor overmatige optimisme. Beleggers hebben een renteverlaging deze week vrijwel zeker ingeprijsd, maar een aanpassing van de "dot plot" kan wijzen op een gematigdere aanpak in 2025, wat het marktsentiment kan temperen. De verwachting maar ook afwachting van een renteverlaging weerspiegelt zich in de markt, waardoor de marktbewegingen erg beperkt zijn. De futures van de S&P 500 en Nasdaq 100 stegen elk met slechts 0,1% vandaag, terwijl de Dow-futures ongewijzigd bleven. In de obligatiemarkt zakte de 10-jaarsrente licht naar 4,38%, terwijl de kortere 2-jaarsrente stabiel bleef op 4,24%. Dit suggereert dat beleggers voorzichtige hoop koesteren op een meer ontspannen monetair beleid, terwijl inflatierisico’s op de lange termijn afnemen. Politieke en economische ontwikkelingen Niet alleen het rentebesluit van de Fed, maar ook internationale centrale banken en geopolitieke gebeurtenissen trekken de aandacht. Bank of Japan en Bank of England De Bank of Japan zal naar verwachting wijzigingen overwegen in haar beleid voor rentecurvecontrole (Yield Curve Control), wat de waarde van de yen kan beïnvloeden. De Bank of England lijkt daarentegen stabilisatie van haar monetaire beleid te overwegen, nu de inflatie in het Verenigd Koninkrijk verder daalt. Het is interessant te zien hoe verschillende landen hiermee omgaan, en wat de daarop volgende effecten zijn. Europa in focus Vorige week verlaagde de Europese Centrale Bank (ECB) de rente met 0,25 procentpunt, als reactie op de aanhoudend zwakke industriële prestaties in de eurozone. De ECB temperde bovendien haar groeiverwachtingen voor 2024 en de daaropvolgende jaren, wat wijst op blijvende economische onzekerheid. Voor nu is Amerika dan ook nog steeds de kar trekker die de beurs omhoog houdt, waarbij Europa voroalsnog achterblijft en het moeilijker lijkt te hebben. Zuid-Korea en Frankrijk Politieke onrust blijft een aandachtspunt. In Zuid-Korea werd president Yoon Suk-yeol geschorst door het parlement na het uitroepen van een militaire noodtoestand. Moody's verlaagde ondertussen de kredietwaardigheid van Frankrijk, deels als gevolg van de recente politieke chaos en het opstappen van premier Michel Barnier. Zijn opvolger, François Bayrou, staat voor de uitdaging om een stabiele regering te vormen in een verdeeld parlement. Verwachte economische data De aandacht voor het Fed-besluit wordt verder versterkt door de publicatie van cruciale economische indicatoren: NY Empire State Manufacturing Index Wordt verwacht op 6,40. Dit cijfer geeft inzicht in de gezondheid van de productiesector in de staat New York. Een hogere waarde wijst op een toename van economische activiteit. S&P Global Services PMI Prognoses voorspellen een daling naar 55,7, wat zou kunnen wijzen op een afnemende groei in de Amerikaanse dienstensector. Een waarde boven de 50 duidt echter nog steeds op groei. Lees ook: Bitcoin naar nieuwe records, wat kunnen we verwachten van 2025? De combinatie van mogelijke renteverlagingen en nieuwe economische data biedt kansen, maar ook risico’s: Aandelenmarkten Een renteverlaging zou een impuls kunnen geven aan groeiaandelen, met name in tech. Tegelijkertijd kan het juist ook weer aantrekkelijker worden om te beleggen in obligaties, waardoor kapitaal kan verschuiven. Valutamarkten Een soepeler monetair beleid zou de Amerikaanse dollar kunnen verzwakken, wat gunstig kan zijn voor Amerikaanse exporteurs en bedrijven met internationale inkomsten. Langetermijnvooruitzichten De Fed moet balanceren tussen het ondersteunen van economische groei en het beheersen van inflatie. Dit vereist een voorzichting beleid dat mogelijk resulteert in beperkte renteverlagingen in 2025, wat beleggers onzeker kan maken, maar dat is voor nu een kwestie van speculeren, waar we woensdag meer over zullen kunnen zeggen. Naast macro-economische ontwikkelingen kijken beleggers ook naar de kwartaalcijfers van Micron (woensdag) FedEx en Nike (beide donderdag). In Europa zullen cijfers over het Duitse ondernemersvertrouwen een belangrijk signaal zijn voor de economische vooruitzichten van de grootste economie van de eurozone, waar het de laatste tijd niet erg goed gaat.. Bij slechte cijfers kan dit het huidige sentiment van beleggers om volop in Amerikaanse aandelen te beleggen versterken. Duitse GDP groei in de afgelopen kwartalen: Bron: TradingEconomics Ter vergelijking, de GDP groei in de VS: Bron: TradingEconomics De komende week belooft dus behoorlijk cruciaal te worden voor de beurs. Het rentebesluit van de Fed, gecombineerd met belangrijke economische data en politieke ontwikkelingen, kan de toon zetten voor het einde van 2024. Als beleggers doen we er hoe dan ook goed aan deze week alert te blijven op signalen van centrale banken en economische indicatoren, aangezien deze direct invloed hebben op de beleggingsstrategieën voor de korte en lange termijn.

In het kort: Bitcoin bereikt nieuwe recordhoogte : Bitcoin is gestegen tot boven de $106.000, aangedreven door optimisme over het beleid van de aanstaande Amerikaanse regering en de opname van MicroStrategy in de Nasdaq 100-index. Brede adoptie neemt toe : Institutionele interesse in Bitcoin groeit, met miljarden die via ETF’s in de markt stromen, en sommige overheden en pensioenfondsen die voorzichtig instappen. Vooruitblik op 2025 : Op dit moment wotrdt verwacht dat meer staten en bedrijven cryptovriendelijk beleid gaan voeren, wat zowel kansen als risico’s met zich meebrengt. Bitcoin bereikte zojuist een nieuwe recordhoogte van $106.493. De cryptocurrency heeft nu zeven weken op rij winst geboekt, de langste stijging sinds 2021. Dit markeert niet alleen een mijlpaal voor Bitcoin, maar weerspiegelt ook de groeiende interesse van institutionele beleggers en overheden. De prijs van 1 bitcoin de afgelopen 5 jaar: Bron: TradingEconomics De opname van MicroStrategy, een bedrijf dat zoals we weten zwaar investeert in Bitcoin, in de Nasdaq 100 is een belangrijke katalysator die voornamelijk de huidige stijging omhoog verder opdrijft. "Dit betekent dat indexfondsen nu indirect in Bitcoin investeren via MicroStrategy-aandelen," aldus Sean McNulty, een marktdeskundige. Dit opent de deur voor meer kapitaalstromen naar de cryptomarkt. Waarom stijgt Bitcoin nu? De rally is deels te danken aan het aangekondigde beleid van de aankomende Amerikaanse regering onder leiding van Donald Trump. De Republikeinse president-elect heeft plannen onthuld om een "strategische Bitcoin-reserve" op te bouwen en wil een meer cryptovriendelijke regulatoire omgeving creëren. Dit staat in schril contrast met de strengere regels onder de Biden-administratie. Een andere drijvende kracht is de enorme instroom van kapitaal in Bitcoin-gerelateerde ETF’s. Sinds november is er $12,2 miljard geïnvesteerd in Amerikaanse Bitcoin-ETF’s, terwijl Ether-gerelateerde fondsen $2,8 miljard hebben aangetrokken. Dit toont aan dat institutionele beleggers vertrouwen hebben in de toekomst van digitale activa, ondanks de hoge volatiliteit. De inflow van ETF´s sinds de start: Bron: Farside Daarnaast zien we dat kleinere tokens op dit moment volop meeprofiteren van het optimisme in de markt, wat een breder herstel van de cryptosector doorzet. Wat kunnen we verwachten in 2025? Institutionele adoptie lijkt verder toe te nemen De goedkeuring van Bitcoin-ETF’s door de SEC heeft het voor pensioenfondsen en andere grote beleggers gemakkelijker gemaakt om toegang te krijgen tot Bitcoin. Hoewel deze groep doorgaans voorzichtig is, zien we al wel vroege voorbeelden, zoals onder andere: De State of Wisconsin Investment Board investeerde eerder dit jaar $160 miljoen in Bitcoin-ETF’s. Michigan volgde met een kleinere investering van $18 miljoen. Experts zoals Mark Palmer van The Benchmark Company verwachten dat meer pensioenfondsen “de banden met Bitcoin aan het testen zijn.” Het duurt vaak jaren voordat institutionele investeringen volwassen worden, maar de trend is onmiskenbaar. Na eerdere speculaties over strategische Bitcoin-reserves in de Verenigde Staten, Rusland, Brazilië en Polen, heeft nu ook Japan zich in de discussie gemengd. Satoshi Hamada, lid van de Japanse Nationale Diet, diende op 11 december een formeel verzoek in om de mogelijkheid van een nationale Bitcoin-reserve te bespreken. Lees ook: Belasting over crypto: Zo werkt het Een wereldwijde verschuiving? Wat ooit begon als een nicheproduct voor technologie-enthousiastelingen, lijkt nu uit te groeien tot een strategisch overheidsinstrument. De stijgende wereldwijde interesse in Bitcoin als reserve-activum toont aan hoe de perceptie van cryptovaluta in korte tijd is veranderd, dit is in zeer korte tijd gebeurt, waarbij de vraag nu is wat we echt kunnen verwachten van deze nieuwtjes van landen die Bitcoins zouden gaan kopen, en wat het effect ervan is. De geopolitieke implicaties hiervan kunnen enorm zijn. Het idee is dat het aanleggen van een strategische reserve in Bitcoin de positie van een land kan versterken in een steeds meer gedigitaliseerde wereldorde. Tegelijkertijd blijft de volatiliteit van crypto een grote risicofactor, wat betekent dat overheden weloverwogen keuzes moeten maken. Zelf ben ik erg benieuwd hoe al deze ontwikkelingen, mits ze daadwerkelijk doorgevoerd worden, effect zullen hebben op de koersontwikkeling van Bitcoin. Na eerdere speculaties over strategische Bitcoin-reserves in de Verenigde Staten, Rusland, Brazilië en Polen, heeft nu ook Japan zich in de discussie gemengd. Satoshi Hamada, lid van de Japanse Nationale Diet, diende afgelopen 11 december een formeel verzoek in om de mogelijkheid van een nationale Bitcoin-reserve te bespreken. Met de recente recordprijs van Bitcoin, die eerder vannacht boven de $106.000 uitkwam, lijken steeds meer overheden toch met een schuin oog naar Bitcoin te kijken, helemaal zolang inflatie langer een probleem blijft, en landen Bitcoin lijken te zien als een soort alternatief op goud (maar dan met een veel gevoeliger prijs-record). Het voorstel van Hamada vertoont opvallende gelijkenissen met een eerdere suggestie van de Amerikaanse senator Cynthia Lummis. Zij pleitte ervoor dat de VS op termijn 5% van de totale Bitcoin-voorraad zou opkopen om zijn financiële strategie te versterken. Hamada, wiens voornaam ironisch genoeg verwijst naar de bedenker van Bitcoin, stelt nu een vergelijkbaar plan voor Japan voor. Hoewel Hamada een lid is van een kleinere politieke partij, lijkt zijn voorstel niet zonder kans. Yuichiro Tamaki, leider van de Democratic Party for the People, heeft eerder zijn steun uitgesproken voor Bitcoin als innovatief financieel instrument. Hij pleitte bovendien voor belastinghervormingen en andere prikkels om de groei van cryptobedrijven in Japan te stimuleren. Japan staat al bekend om zijn relatief progressieve houding ten opzichte van cryptovaluta. Het was een van de eerste landen die Bitcoin in 2017 erkende als wettig betaalmiddel. Een stap naar een strategische reserve lijkt dan ook een logisch vervolg in een bredere visie op de digitale economie. Japan is echter niet het enige land dat deze strategie onderzoekt. Wereldwijd experimenteren diverse overheden en beleidsmakers met het idee van een nationale Bitcoin-reserve, ieder met hun eigen motieven en strategische doelen. Verenigde Staten In de Verenigde Staten speelt Bitcoin een prominente rol in de plannen van de nieuwe president Donald Trump, die het actief een centrale plaats wil geven in het financiële beleid van zijn regering. In Texas is zelfs al een wetsvoorstel ingediend om een staatsreserve in Bitcoin op te richten. Het voorstel benadrukt de rol van Bitcoin als hedge tegen de groeiende nationale schuld en inflatierisico's. Senator Cynthia Lummis blijft daarnaast pleiten voor bredere acceptatie van Bitcoin binnen de federale regering. Brazilië Brazilië overweegt Bitcoin aan zijn staatskas toe te voegen als hedge tegen inflatie, een groeiend probleem in de Braziliaanse economie. Het land heeft al stappen gezet om cryptovaluta in het financiële systeem te integreren door regelgeving te ontwikkelen die de adoptie ervan stimuleert. Onder leiding van Banco Central do Brasil onderzoekt men de rol van Bitcoin als onderdeel van een bredere digitale transformatie, inclusief de lancering van een eigen digitale munt (CBDC). Rusland In Rusland heeft de geopolitieke druk, met name door westerse sancties, de aandacht gevestigd op cryptovaluta als alternatief voor traditionele reserves. Hoewel de Russische centrale bank aanvankelijk sceptisch stond tegenover Bitcoin, heeft het Ministerie van Financiën recentelijk verklaard dat digitale activa, waaronder Bitcoin, strategisch kunnen worden ingezet om economische sancties te omzeilen en de afhankelijkheid van de dollar te verminderen. Polen Polen heeft zijn interesse uitgesproken in een nationale Bitcoin-reserve als onderdeel van een bredere financiële strategie. De Poolse overheid ziet Bitcoin niet alleen als een mogelijk inflatiebestendig activum, zoals ik eerder al noemde een belangrijke reden voor landen om ernaar te kijken, maar ook als een middel om technologische innovatie en investeringen in het land te stimuleren. Een groep parlementariërs heeft voorgesteld om een nationale blockchain-coalitie te vormen die de haalbaarheid van een Bitcoin-reserve moet onderzoeken. El Salvador: De voorloper Hoewel niet in de oorspronkelijke lijst genoemd, kunnen we El Salvador niet negeren in deze discussie. Het land was het eerste ter wereld dat Bitcoin als wettig betaalmiddel introduceerde in 2021. President Nayib Bukele heeft sindsdien actief Bitcoin gekocht als onderdeel van de nationale reserves, ondanks kritiek van internationale financiële instellingen. Dit heeft geleid tot gemengde resultaten, maar het zet El Salvador onmiskenbaar op de kaart als pionier in de adoptie van cryptovaluta op nationaal niveau. Lees ook: Hogere inflatie: Dit houdt Nederland duurder dan Europa Andere landen in onderzoek Zwitserland : De Zwitserse stad Lugano heeft Bitcoin geadopteerd voor gemeentelijke betalingen, en de federale overheid onderzoekt de bredere implicaties van cryptovaluta voor de nationale economie. Verenigde Arabische Emiraten : In Dubai wordt Bitcoin actief geïntegreerd in financiële diensten, terwijl de centrale overheid nadenkt over het aanleggen van reserves om de status van Dubai als financieel centrum te versterken. India : Hoewel de regelgeving rondom cryptovaluta complex blijft, zijn er geruchten dat de Indiase regering de strategische implicaties van Bitcoin onderzoekt, vooral in het licht van de groeiende adoptie onder de bevolking. Wat dit alles betekent voor beleggers Voor particuliere en institutionele beleggers is de boodschap duidelijk: Bitcoin beweegt zich naar een bredere acceptatie, maar blijft een risicovol bezit en landen zijn nog aan het onderzoeken wat ze ermee willen en in welke vorm. De combinatie van meer politieke steun, institutionele adoptie en marktinnovatie suggereert een gunstige langetermijntrend, maar korte-termijnvolatiliteit blijft een realiteit. Voor 2025 wordt verwacht dat: Meer bedrijven en staten Bitcoin in hun strategie opnemen. Institutionele participatie blijft groeien via ETF’s en directe investeringen. Cryptocurrencies, ondanks risico’s, steeds meer worden gezien als een volwassen activaklasse. John Cassidy, journalist en auteur bij de New Yorker die eerder de dot-com-bubbel uitgebreid analyseerde, beschrijft hoe de recente ontwikkelingen in de cryptomarkt het speelveld fundamenteel hebben veranderd. Met institutionele beleggers en grote financiële spelers zoals BlackRock en Fidelity die crypto-activa omarmen, is de sector bezig een breder draagvlak te creëren. Dit kan een nieuw tijdperk van adoptie inluiden, waarbij cryptovaluta’s een vaste plaats krijgen in portefeuilles van zowel particulieren als instellingen. Maar Cassidy waarschuwt ook: de geschiedenis leert dat speculatieve bubbels uiteindelijk barsten, wat niet zegt dat het niet weer kan herstellen, maar simpelweg dat de weg omhoog niet eeuwig is. Dit is behoorlijk in lijn met iets waar ik dit artikel toch graag mee af wil sluiten, namelijk dat hoe rooskleurig alles er nu ook uit ziet, je je plan om winst te nemen in deze markt op orde moet hebben. Dit, aangezien winst pas winst is als je het genomen hebt, iets wat veel investeerders helaas niet altijd goed genoeg door hebben.. De cyclussen van de cryptomarkt (Bitcoin koers tussen de halvings): Bron: ARK Invest Cassidy schetst zelf twee scenario’s voor 2025: Het positieve scenario : Ondersteuning vanuit beleid, institutionele acceptatie en technologische vooruitgang zorgen samen voor een volwassen cryptosector, ook al in 2025. Cryptovaluta worden in dit scenario een algemeen geaccepteerde activaklasse, vergelijkbaar met goud. Dit zou zorgen voor meer stabiliteit in de markt en een structurele rol voor crypto in de wereldeconomie. Momenteel koerst de markt behoorlijk op dit scenario af, als we kijken naar het nieuws de afgelopen maanden en welke entiteiten nu aan het aankopen van Bitcoin lijken te denken (van bedrijven, banken en zelfs hele landen). Het negatieve scenario : Een combinatie van overmatig optimisme en een gebrek aan regulering leidt tot een zeepbel. Wanneer deze barst, dreigen enorme verliezen voor zowel particuliere als institutionele beleggers. Als banken zich verder inlaten met crypto, kan dit zelfs systemische risico’s veroorzaken, vergelijkbaar met de vastgoedcrisis die de financiële sector eerder onder druk zette. Dit zou dus een soort cyclus kunnen creeëren waarin bijvoorbeeld ook bedrijven Bitcoin massaal van hun balans zouden kunnen halen als Bitcoin te ver daalt, wat de negatieve cyclus vervolgens versterkt (om maar iets te noemen). Het lastige hierin is dat Bitcoin het nou eenmaal heel erg goed doet in zijn goede periodes, maar de mindere periodes zomaar in korte tijd zeer extreem kunnen zijn. De Bitcoin Cycle Repeat Chart simuleert de bewegingen van Bitcoin uit de afgelopen vier jaar en projecteert die over de komende vier jaar. De voorspelling is gebaseerd op procentuele prijsveranderingen, niet op exacte waardeherhalingen. Dit betekent dat: De prijsbewegingen dezelfde vorm behouden , maar worden geschaald naar de huidige prijs. Bijvoorbeeld: Op 22 januari 2024  kijkt de grafiek terug naar 22 januari 2020  en gebruikt die prijsbeweging als basis. Dit betekent dus dat, met de informatie die we hebben over Bitcoin, de onderstaande grafiek de meest logische lijkt voor de toekomstige prijs van Bitcoin (alsnog zeer speculatief, maar om je het best mogelijke beeld te geven): Bron: BitBo Cassidy vergelijkt de huidige situatie met de Chinese vastgoedcrisis, waarin overheidssteun een speculatieve bubbel voedde die uiteindelijk leidde tot grote economische problemen. Een soortgelijk scenario in de VS, waarin de overheid cryptovaluta impliciet legitimeert zonder voldoende regulering, kan volgens hem vergelijkbare gevolgen hebben. "De sleutel ligt in balans," concludeert Cassidy. Een evenwichtige aanpak is cruciaal om de voordelen van cryptotechnologie te benutten zonder de risico’s uit het oog te verliezen. Hoewel Bitcoin steeds vaker geprezen als een langetermijninvestering vanwege zijn status als “digitale goud” en zijn beperkte aanbod, waarbij je helemaal zelf moet kijken of dit in je portfolio past, geldt dit niet automatisch voor altcoins. Veel altcoins hebben een enorm speculatief karakter en profiteren voornamelijk van het enthousiasme in de marktopwaartse cycli, een marktbeweging die ik al meerdere keren mee heb mogen maken en het sentiment weer vergelijkbaar zie ontwikkelen. Het is daarom verstandig om tijdens deze laatste fase van een marktcyclus, waarin prijzen vaak explosief stijgen, altcoins gradueel af te schalen op basis van je eigen plan. Lees ook: Hoeveel kan Shopify nog groeien? Dit is het antwoord Veel beleggers maken zoals ik eerder al noemde de fout om te blijven vasthouden aan kleinere projecten in de hoop op nog hogere rendementen, terwijl de historische volatiliteit van de markt keer op keer aantoont dat deze activa vaak diep corrigeren na de enorme stijgingen. Ook zijn het lang niet altijd de projecten die het in een eerdere cyclus goed deden die in de volgende weer even goed meekomen, wat je in sommige gevallen kan achterlaten met een waardeloze investering, hoeveel deze ook waard mag zijn geweest.. Het gradueel nemen van winst zorgt ervoor dat je kapitaal veiligstelt, ongeacht hoe de cyclus eindigt. Dit klinkt hartstikke logisch, maar is toch in mijn optiek hetgeen wat het vaakst fout gaat bij investeerder in crypto, helemaal als je nieuw bent in de markt. Het is essentieel te begrijpen hoe deze cyclussen werken, en hoe je er je voordeel mee kan doen als je de bijhorende risico´s wilt nemen.

In het kort: Sterkste jaar sinds 2021:  Berkshire Hathaway-aandelen stegen in 2024 met 27%, licht boven de S&P 500, ondanks een bevriezing van aandeleninkopen en de verkoop van $133 miljard aan aandelen. Strategische verkoop:  Buffett verkocht grote delen van zijn belangen in Apple (-67%) en Bank of America (-onder 10%), ondanks koersstijgingen van respectievelijk 28% en 35%. Cashreserves boven $300 miljard:  Berkshire bouwde een record cashpositie op, mogelijk ter voorbereiding op grote investeringen bij een economische neergang. Ondanks onverwachte strategische keuzes, zoals het drastisch afbouwen van topaandelen en het bevriezen van aandeleninkopen, kende Warren Buffett’s Berkshire Hathaway een uitzonderlijk sterk jaar. De Class A-aandelen stegen met 27%, waarmee het bedrijf op koers ligt voor zijn beste jaar sinds 2021. De aandelenkoers van Berkshire Hathaway sinds de beursgang: Bron: Macrotrends 1. Grootste verkoopgolf ooit: $133 miljard aan aandelen verkocht Buffett zette in 2024 een ongekend grote verkoopgolf in gang, waarin $133 miljard aan aandelen werd verkocht in de eerste drie kwartalen. Het meest opvallend was het drastisch verkleinen van Berkshire’s belangen in: Apple:  De positie werd met 67% afgebouwd, ondanks een koersstijging van 28% in 2024. Bank of America:  Het belang werd teruggebracht tot onder de 10%, ondanks een koerswinst van 35%, mede door verwachtingen van deregulering na de herverkiezing van Donald Trump. De top-posities van Berkshire Hathaway op dit moment: Bron: CNBC Hoewel deze verkoopacties vragen opriepen, versterkten ze Berkshire’s cashpositie aanzienlijk, en schijnbaar ook het beleggersvertrouwen in Berkshire Hathaway, met de gedachte dat Warren Buffett straks enorme bedragen in de beurs kan steken. De cashpositie van Berkshire Hathaway: Bron: Companiesmarketcap 2. Bevriezing van aandeleninkopen Door de stijgende waardering van Berkshire-aandelen werden aandeleninkopen vrijwel volledig stilgelegd. In Q3 werden geen aandelen teruggekocht, terwijl in Q2 slechts $345 miljoen werd besteed, een scherpe daling ten opzichte van de $2 miljard in elk van de eerste twee kwartalen. Volgens Buffett worden aandelen alleen ingekocht wanneer de koers onder de “intrinsieke waarde” ligt. Deze strategie benadrukt zijn terughoudendheid bij hogere waarderingen, zoals schijnbaar ook zijn eigen aandelen. 3. Cashreserves boven $300 miljard Voor het eerst in de geschiedenis overtroffen Berkshire’s cashreserves de $300 miljard, mede door de verkoopgolf. Deze ‘oorlogskas’ biedt flexibiliteit voor toekomstige investeringen: Strategisch wachten:  Analisten, zoals Kevin Heal van Argus, verwachten dat Buffett deze reserves inzet bij economische tegenslag of tijdens ‘distress’-situaties in specifieke sectoren. Toekomstige opvolger:  Dit biedt opvolger Greg Abel ruimte om een eigen stempel te drukken op Berkshire’s investeringen. Lees ook: Waarom Warren Buffett deze beursstijging niet aan zag komen 4. Beperkte nieuwe investeringen Buffett bleef voorzichtig met grote overnames, maar er waren enkele kleine investeringen, vermoedelijk onder leiding van Ted Weschler en Todd Combs: Domino’s Pizza:  $500 miljoen investering. Pool Corp:  Kleine positie in zwembadtoeleverancier. SiriusXM:  Belang verhoogd naar meer dan 30%. Daarnaast kocht Berkshire voor $2,37 miljard het resterende belang (8%) in Berkshire Hathaway Energy, een divisie waarin het al sinds 1999 een meerderheidsbelang heeft. Ondanks een conservatieve aanpak en enkele verrassende keuzes presteerde Berkshire Hathaway in 2024 dus uitzonderlijk goed. De strategische verkoop van aandelen en de opbouw van cashreserves tonen Buffett’s lange termijnvisie: hij wacht geduldig op economische kansen om opnieuw indrukwekkende rendementen te behalen. Berkshire’s solide prestaties in een volatiel jaar bewijzen wederom de kracht van Buffett’s aanpak, en het vertrouwen van beleggers hierin.

In het kort: Nederlandse inflatie blijft hoger dan Europees gemiddelde : Met een inflatie van 3,3% in 2024 blijft Nederland structureel boven het eurozonegemiddelde van 2,0%. Voor 2025-2026 wordt in Nederland nog steeds een inflatie van circa 3% verwacht. Belangrijkste oorzaken binnenlands : Hogere btw- en accijnsverhogingen, sterke loongroei door arbeidsmarktkrapte en stijgende huren dragen fors bij aan de inflatie. Deze factoren versterken elkaar in een vicieuze cirkel. Groei als lichtpuntje : De Nederlandse economie groeit in 2025-2026 sterker dan eerder verwacht, met een BBP-groei van 1,5%, ondersteund door particuliere consumptie, overheidsbestedingen en export. Nederland kampt al enige tijd met een inflatie boven het Europese gemiddelde. Waar de inflatie in de eurozone in oktober 2024 uitkwam op 2,0%, schommelde deze in Nederland rond de 3,3%. Ook voor de komende jaren voorspellen economen dat Nederland structureel boven het inflatiedoel van 2% blijft, terwijl andere landen in de eurozone dat doel wel benaderen. De oorzaken hiervoor zijn voornamelijk binnenlands en hangen samen met overheidsbeleid, arbeidsmarktontwikkelingen en structurele kostenstijgingen. De inflatie in Nederland (en waar het vandaan komt): Bron: CBS Indirecte belastingen: 0,5%-punt extra inflatie Een belangrijke factor is de verhoging van indirecte belastingen. Accijnzen op tabak, alcohol en aardgas zijn verhoogd, evenals de btw op bepaalde goederen en diensten. Volgens berekeningen draagt deze belastingverhoging ongeveer 0,5 procentpunt bij aan de totale inflatie van Nederland. Zonder deze verhogingen zou de Nederlandse inflatie in 2024 rond de 2,3% hebben gelegen, aanzienlijk dichter bij het eurozonegemiddelde. Arbeidsmarkt: Loongroei stuwt prijzen De Nederlandse arbeidsmarkt blijft krap, met in het derde kwartaal van 2024 nog steeds meer vacatures dan werklozen. Dit heeft geleid tot een sterke stijging van de lonen. In 2023 en de eerste helft van 2024 droegen loonstijgingen gemiddeld voor meer dan 50% bij aan de binnenlandse inflatie. Vakbonden hebben hogere cao’s afgedwongen om de gestegen levensduurte te compenseren, maar deze hogere lonen worden door bedrijven doorberekend aan de consument, wat zorgt voor hogere prijzen. Cijfers : In 2024 bedroeg de gemiddelde loongroei in Nederland 7,5%, versus 5% in de eurozone. Deze loon-prijsspiraal wordt verder versterkt doordat huren in Nederland meestijgen met de loongroei. Met een huurstijging van 5,4% in 2024 draagt ook deze factor substantieel bij aan de totale inflatie. Vraag en aanbod: Krapte versterkt prijsdruk De Nederlandse economie kampt met structurele vraagoverschotten. De particuliere consumptie en overheidsbestedingen blijven op een hoog niveau, terwijl de productiecapaciteit en arbeidsmarkt beperkt zijn. Dit leidt tot hogere prijzen voor zowel goederen als diensten. In tegenstelling tot andere Europese landen blijft deze vraagdruk in Nederland relatief hoog, mede door de sterke groei van de particuliere consumptie. Gevolgen van structureel hogere inflatie Als Nederland te lang met een inflatie boven de 2% blijft zitten, bestaat het risico dat hogere inflatieverwachtingen ingebakken raken. Mensen en bedrijven gaan zich aanpassen aan de verwachting van structureel hogere prijzen, met verdere loon- en prijsstijgingen tot gevolg. Dit bemoeilijkt het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank (ECB), die streeft naar een inflatie van 2% voor de eurozone als geheel. De ECB kan weinig doen om nationale verschillen te adresseren. Voor landen zoals Nederland, met een hogere inflatie, zijn strengere rentebesluiten nodig, maar die zouden schadelijk zijn voor landen met een lagere inflatie. Het monetaire beleid blijft gericht op het gemiddelde in de eurozone, waardoor nationale maatregelen cruciaal zijn om de inflatie te beteugelen. Lichtpunt: Economische groei trekt aan Ondanks de aanhoudend hoge inflatie biedt de economische groei in Nederland perspectief. In de tweede helft van 2024 veerde de economie op, met een verwachte BBP-groei van 1,5% in 2025 en 2026. Deze groei wordt gedragen door een herstel van de wereldhandel, toenemende export en een sterke binnenlandse consumptie. De particuliere bestedingen namen in 2024 toe met 3,2%, terwijl ook de overheidsuitgaven groeiden met 2,8%. Het groeitempo in Nederland ligt daarmee hoger dan het gemiddelde in de eurozone. Nederland blijft de komende jaren dus kampen met een relatief hoge inflatie, gedreven door binnenlandse factoren zoals loongroei, stijgende huren en belastingverhogingen. Dit legt druk op consumenten en bedrijven en kan het monetaire beleid van de ECB bemoeilijken. Tegelijkertijd biedt het economische herstel enige verlichting. De uitdaging ligt in het beheersen van inflatie zonder de economische groei te ondermijnen.

In het kort: Shopify’s aandelenkoers is sinds augustus 2024 met 119% gestegen en heeft sinds de beursgang in 2015 een rendement van 40x opgeleverd. Shopify profiteert van productinnovaties, een snel groeiende totale adresbare markt (TAM) en een indrukwekkende omzetgroei van 26% jaar-op-jaar in Q3 2024. Ondanks stevige concurrentie en macro-economische risico’s blijft Shopify aantrekkelijk dankzij een sterke marktpositie, voortdurende innovaties en een geschatte winstgroei van 43% per jaar in de komende 3-5 jaar. Shopify (NYSE: SHOP) heeft in 2024 een opmerkelijke comeback gemaakt. De aandelenkoers steeg van $52 in augustus tot meer dan $114 in december, een stijging van 119%. Hoewel de spectaculaire groei van de afgelopen tien jaar (40x rendement sinds 2015) mogelijk moeilijk te herhalen is, toont Shopify aan dat het bedrijf nog steeds groeiambities heeft. Maar wat mogen we verwachten van de toekomstige prestaties? De aandelenkoers van Shopify sinds de beursgang: Om deze vraag te beantwoorden, bekijken we de drijvende krachten achter Shopify’s groei: productinnovatie, de groeiende TAM en concurrentiepositie. Stabiele omzetgroei en productinnovaties In Q3 2024 behaalde Shopify een omzet van $2,2 miljard , een stijging van 26%  vergeleken met hetzelfde kwartaal in 2023. Dit markeert het zesde opeenvolgende kwartaal van een omzetgroei van meer dan 25%. Ook het bruto handelsvolume (GMV) groeide met 24%  jaar-op-jaar tot $64,3 miljard. De omzetgroei van Shopify: Bron: Macrotrends Ook de winst groeide hard, deze winstgroei kwam niet door kostenreducties, maar door een operationele hefboomwerking . Terwijl operationele kosten slechts met 7% stegen, groeide de brutowinst met 24%. Dit laat zien hoe Shopify effectief kan opschalen zonder in te leveren op winstgevendheid. De operationele marge van Shopify: Bron: Macrotrends Ook de vrije kasstroommarge steeg naar 19% , een verbetering van 3% ten opzichte van vorig jaar. Dit is een belangrijke maatstaf, omdat het de daadwerkelijke cashflow van het bedrijf weerspiegelt en niet slechts boekhoudkundige winst. Shopify’s vermogen om deze cashflow te realiseren terwijl het blijft investeren in groei-initiatieven benadrukt de sterkte van het bedrijfsmodel. Belangrijkste groeifactoren: Bestaande klanten:  Plus-gebruikers genereerden een hogere omzet per klant. Nieuwe klanten:  Het aantal aangesloten verkopers op Shopify groeit gestaag. Internationale markten:  GMV buiten Noord-Amerika steeg met 33%  in Q3. Offline verkoop:  Point-of-sale (POS) transacties groeiden met 27% . Een belangrijk deel van deze groei is te danken aan Shopify’s voortdurende investeringen in productontwikkeling. Shopify biedt niet alleen een alles-in-één platform voor e-commerce, maar ook gespecialiseerde diensten zoals Shopify Payments, Shopify Tax en Shopify Capital. Deze zogenaamde Merchant Solutions  genereerden in Q3 2024 72% van de totale omzet  en groeiden met 26% jaar-op-jaar. CEO Harley Finkelstein benadrukt Shopify’s focus op innovatie: "We zijn dagelijks bezig met productverbeteringen, van kleine optimalisaties tot volledig nieuwe functies." Een voorbeeld hiervan is Shopify’s data-migratietool , waarmee een nieuwe verkoper tot 44.000 SKU’s in slechts drie minuten kan overzetten naar Shopify. Belangrijk voor Shopify: Een groeiende totale adresbare markt (TAM) Tijdens de Investor Day in 2023 presenteerde Shopify een TAM van $849 miljard , een achttienvoudige groei sinds de beursgang in 2015. De TAM wordt aangejaagd door nieuwe markten zoals offline verkoop, B2B-handel en innovatieve kanalen zoals chat-gebaseerde zoekopdrachten en AI-gestuurde assistenten. De groei in afzetmarkt en andere kernpunten van Shopify sinds de beursgang: Bron: Shopify IR 2023 Echter, Shopify’s huidige marktaandeel blijft bescheiden: Slechts 1% van de TAM  en 2% van de Serviceable Addressable Market (SAM)  is momenteel in handen van Shopify. Hoewel dit marktaandeel laag lijkt, wijst dit deels op de sterke concurrentie van spelers zoals Amazon (AMZN) , Block (SQ)  en Stripe . Vooral in de offline POS-markt heeft Block met zijn Square-oplossingen een sterke voorsprong, mede dankzij industrie-specifieke aanpassingen zoals “Square for Restaurants”. Shopify compenseert dit met Commerce Components , een flexibele aanpak waarmee bedrijven slechts enkele onderdelen van Shopify’s ecosysteem kunnen implementeren. Dit verlaagt de overstapdrempel en heeft geleid tot een toename in het aantal grote bedrijven dat overstapt. De FWD P/E ratio van Shopify: Bron: Finbox Met een huidige waardering van 72,5x de verwachte winst in 2025 (Forward PE) lijkt Shopify duur, maar de groeivooruitzichten rechtvaardigen dit grotendeels. Het bedrijf verwacht een winstgroei van 43% per jaar  in de komende 3-5 jaar. Deze groei, gecombineerd met de snelle penetratie van nieuwe markten en voortdurende innovaties, maakt Shopify tot een aantrekkelijke investeringskans. Toekomstige prestaties zullen echter sterk afhangen van: Macro-economische omstandigheden:  Stijgende rentes en inflatie kunnen de groei vertragen. AI-ontwikkelingen:  Concurrenten zoals Salesforce en Amazon lopen voorop met generatieve AI. Shopify moet zich hier snel ontwikkelen om marktaandeel te behouden. Concurrentiedruk:  Vooral in de offline POS-markt en B2B-handel blijft Shopify te maken hebben met sterke spelers zoals Amazon en Block. Ondanks deze uitdagingen heeft Shopify bewezen dat het kan blijven groeien dankzij productinnovaties en een steeds grotere TAM. Beleggers mogen zeker verdere sterke prestaties verwachten, zowel in omzetgroei als in marktaandeel, ondersteund door de sterke groeicijfers in de E-commerce markt: Bron: Market.US Kortom, Shopify biedt een sterke investeringscase dankzij: Productinnovaties  die de aantrekkingskracht op verkopers vergroten. Een groeiende TAM , inclusief nieuwe markten zoals B2B en offline POS. Marktaandeelwinst , mede door het verlagen van overstapdrempels. Voor deze groeikansen betaal je echter wel een prijs, in de vorm van de FWD P/E die voor de komende jaren nog hoog is, en een boven het gemiddeld hoge P/S ratio op dit moment: Bron: Ycharts Volgende week staat er al iets belangrijk op de planning voor Shopify investeerders, aangezien de Retail Sales-cijfers van november  worden gepubliceerd, en dat belooft meteen een belangrijke momentopname te worden voor bedrijven zoals Shopify (SHOP), Amazon (AMZN) en Walmart (WMT). De cijfers zullen laten zien hoe consumentenuitgaven zich hebben ontwikkeld in een maand waarin zowel Thanksgiving als verkiezingsresultaten een rol speelden. Dit rapport krijgt extra gewicht omdat het inzicht kan bieden in de prestaties van de online en fysieke retailsector tijdens een cruciale periode. Voor Shopify en zijn concurrenten is dit een eerste indicatie van hoe zij gepositioneerd zijn om te profiteren van sterke consumententrends. Thanksgiving-weekend schuift cijfers op Een opvallend element dit jaar is de timing van het Thanksgiving-weekend, waarbij zowel Black Friday  als Cyber Monday  in december vielen. Dit betekent dat de piek in uitgaven pas in de volgende Retail Sales-rapportage zichtbaar wordt, wat de cijfers van november mogelijk drukt. Toch verwachten analisten van Bank of America een maand-op-maand groei van 0,5%  in retailomzet exclusief auto's. Vooral de online uitgaven  blijven naar verwachting sterk, gestuwd door promotiecampagnes en een verschuiving naar digitale verkoop. Voor bedrijven als Shopify, die kleinere retailers helpen hun online aanwezigheid te maximaliseren, kunnen deze trends een belangrijke bevestiging zijn van hun groeipotentieel. Concurrenten zoals Amazon en Walmart, die zwaar inzetten op hun omnichannel-strategieën, worden ook als belangrijke winnaars gezien in deze verschuiving. Verkiezingsimpact en consumentengedrag Een ander interessant aspect van dit rapport is de mogelijke impact van de recente Amerikaanse verkiezingen. Historisch gezien geven consumenten meer uit na verkiezingen, vooral door een gevoel van opluchting en zekerheid, ongeacht de uitkomst. Dit jaar lijkt dat effect versterkt te zijn door de economische vooruitzichten onder Trump (waarbij consumenten weer volop groei verwachten in de economie). Voor Shopify en andere spelers in de e-commerce en retail biedt dit kansen om te profiteren van een boost in consumentengedrag. Vooral in categorieën zoals mode, elektronica en woningverbetering, waar post-verkiezingsuitgaven vaak toenemen, kan dit een extra stimulans geven. Waar moeten we als beleggers op letten? De Retail Sales-cijfers van november zullen vooral inzicht bieden in de positie van Shopify en zijn concurrenten in de snelgroeiende online markt. Shopify heeft eerder al indrukwekkende groeicijfers gerapporteerd, met een omzetstijging van 26% jaar-op-jaar  in het derde kwartaal van 2024. Belangrijke concurrenten zoals Amazon blijven echter een dominante kracht in de sector, terwijl Walmart en Target steeds meer inzetten op betere integratie van online en fysieke verkoopkanalen. Hoewel de spectaculaire rendementen van het afgelopen decennium wellicht moeilijk te evenaren zijn, blijft Shopify aantrekkelijk voor beleggers die op zoek zijn naar solide groei en een sterke marktpositie. De komende jaren zullen cruciaal zijn om te zien hoe Shopify omgaat met concurrentiedruk en de AI-revolutie, maar de fundamenten voor succes blijven sterk aanwezig.

In het kort: AMD’s spectaculaire transformatie:  Onder leiding van Lisa Su groeide AMD van een noodlijdend bedrijf met een aandelenprijs van $3 in 2014 uit tot wat het nu is. Strategisch leiderschap:  Su implementeerde een driejarenplan gericht op productkwaliteit, klantvertrouwen en operationele efficiëntie. Langetermijnstrategie ondanks recente tegenvallers:  Ondanks tijdelijke zorgen over AI-chipvraag en concurrentie blijft AMD een interessant aandeel om in de gaten te houden. Laten we bij het begin beginnen, toen Lisa Su in oktober 2014 CEO werd van AMD, was de situatie nijpend. Het bedrijf had te maken met: Een aandelenprijs van slechts $3 (met duidelijke redenen) Een omzetdaling van meer dan 20% in 2014  naar $5,5 miljard. Toenemende verliezen, wat leidde tot drastische kostenbesparingen, waaronder het ontslag van 25% van het personeel . Concurrenten zoals Intel en Nvidia liepen technologisch ver vooruit, waardoor AMD steeds verder terrein verloor. Veel analisten hadden het vertrouwen in AMD verloren, maar Su zag kansen waar anderen alleen obstakels zagen. Lees ook: HSBC verwacht grote stijgingen van twee groeiaandelen, na forse dalingen De strategie van Lisa Su: Geduld en kwaliteit Vanaf dag één maakte Su duidelijk dat AMD’s transformatie tijd zou kosten. Haar strategie was gericht op drie belangrijke pijlers die voor haar de basis moesten vormen voor het herstel: Productkwaliteit boven alles:  AMD zou alleen nog producten ontwikkelen die technologisch superieur waren. Innovaties zoals Ryzen-processoren en EPYC-serverchips vormden de kern van deze strategie. Dieper klantvertrouwen:  Su werkte nauw samen met strategische klanten, waaronder Microsoft, Sony en Amazon Web Services, wat AMD’s marktaandeel en reputatie versterkte. Operationele eenvoud:  Door interne processen te stroomlijnen, wist AMD sneller beslissingen te nemen en kosten te besparen, wat resulteerde in een hogere winstgevendheid. Technologische doorbraken: Ryzen en EPYC Lisa Su’s technische achtergrond (ze behaalde een PhD in elektrotechniek aan MIT) gaf haar een strategisch voordeel in de ontwikkeling van nieuwe producten. Onder haar leiding introduceerde AMD enkele van de meest succesvolle innovaties in de chipindustrie: Ryzen CPU’s:  Gelanceerd in 2017, boden deze processoren een betere prijs-kwaliteitverhouding dan Intel’s Core-processoren. Hierdoor herwon AMD marktaandeel in de desktopmarkt. EPYC-serverchips: Deze krachtige en energiezuinige chips zorgden ervoor dat AMD tegen eind 2022 een marktaandeel van 17,5%  behaalde in de servermarkt, een aanzienlijke stijging ten opzichte van eerdere jaren, dankzij hun prestaties en energie-efficiëntie. Radeon GPU’s en AI-chips:  Hoewel Nvidia de dominante speler blijft in AI en grafische kaarten, heeft AMD met Radeon en zijn AI-chips een sterke concurrent gepositioneerd. Financiële transformatie: Van verlies naar winst De strategische veranderingen onder Su leidden tot indrukwekkende financiële resultaten: Omzet:  De jaaromzet van $5,5 miljard in 2014 naar $25,6 miljard in 2024, een groei van 365% . De omzetgroei over de jaren: Bron: Macrotrends Aandelenprijs:  Een stijging van $3 naar $127, wat neerkomt op een rendement van meer dan 4.000% . De aandelenkoers van AMD: Bron: Macrotrends Marktkapitalisatie:  AMD groeide van minder dan $3 miljard naar $205,95 miljard. Winstgevendheid:  AMD rapporteerde in 2024 een nettowinst van $5,2 miljard, een wereld van verschil met de verliezen in 2014. Een mijlpaal was in 2022, toen AMD Intel overtrof in marktkapitalisatie . Dit markeerde een historisch keerpunt, aangezien Intel jarenlang de dominante speler was in de halfgeleidermarkt. De recente uitdaging: Angst rond AI-chips en concurrentie Ondanks AMD’s succes zijn er in 2024 enkele tegenvallers geweest: Dalende vraag naar AI-chips:  Grote klanten zoals Google temperden hun bestellingen, wat zorgde voor onzekerheid in de groei van AMD’s AI-segment. Opkomst van quantum computing:  Google’s introductie van de Willow quantum-chip vormt op lange termijn een potentiële bedreiging voor traditionele halfgeleiderproducten. Dit sentiment zorgde ervoor dat AMD’s aandelenprijs in zes maanden met bijna 20% daalde , ondanks sterke financiële fundamenten. Toch ziet deze daling er overdreven uit in het licht van AMD’s sterke economische winst en nu juist aantrekkelijkere waardering. Het derde kwartaal van 2024 liet namelijk sterke financiële resultaten zien: Omzet:  $6,828 miljard, wat de verwachtingen met $104,33 miljoen  overtrof. Genormaliseerde EPS:  $0,92, geheel in lijn met de prognoses. GAAP EPS:  $0,47, waarmee de verwachtingen met $0,06 werden overtroffen Hoewel de cijfers solide waren, zorgden zorgen over de vraag naar AI-chips en pc-processoren voor een negatieve marktreactie. Analisten hebben in de afgelopen 90 dagen 29 keer hun winstverwachtingen naar beneden bijgesteld, tegenover slechts vijf positieve aanpassingen, wat ik niet perse gebruik als beslissende maatstaf maar wel een bepaalde trend laat zien als het gaat om het beleggers vertrouwen rondom AMD op dit moment. Waarom sommige beleggers nu juist kansen zien: De huidige correctie biedt dan ook zeker een kans om te onderzoeken voor beleggers die een bredere horizon hebben dan wat we op dit moment zien bij AMD. Twee belangrijke redenen waarom beleggers hier zo over nadenken zijn o.a. de voglende: Aantrekkelijke waardering:  AMD’s forward P/E  staat op 38x, en met een jaarlijkse winstgroei van 36,6%  biedt het aandeel een PEG-ratio van slechts 1x. Voor een kapitaallicht bedrijf als AMD, waar groei-CAPEX de belangrijkste kostenpost is, ligt de werkelijke economische winst (owners' earnings) 32% hoger  dan de gerapporteerde cijfers. De FWD P/E ratio van AMD: Bron: Finbox Verbeterend voorraadbeheer:  AMD’s voorraaddagen (DIO) daalden van 150 dagen naar 139 dagen  in Q3 2024, een vroeg signaal van marktherstel in de halfgeleidermarkt. Lisa Su’s leiderschapsstijl wordt gekenmerkt door hoge verwachtingen en doorzettingsvermogen. Haar bereidheid om te investeren in langetermijnstrategieën, zelfs wanneer anderen de hoop opgaven, is een belangrijke reden voor AMD’s transformatie. Lisa Su heeft AMD dus van een bijna failliet bedrijf getransformeerd tot een wereldwijde leider in de halfgeleidermarkt. Haar focus op technologische innovatie, strategisch leiderschap en een geduldige benadering van groei bracht het bedrijf van een aandelenprijs van $3 naar $127 (zelfs over de $200 op het hoogtepunt). Voor beleggers die verder kijken dan korte-termijnangsten, blijft AMD een unieke kans om te onderzoeken als het gaat om investeren in een bedrijf dat de toekomst van technologie blijft vormgeven.

Samenvatting: Historisch hoge waardering S&P 500: De index noteert een koers-winstverhouding (P/E-ratio) van 22,3, een niveau dat sinds 1999 niet meer is gezien. Destijds leidde dit tot een correctie van circa 10% in 2000. Groei en sectorverschuiving: Analyst Christopher Harvey benadrukt dat de index tegenwoordig meer gericht is op groeisectoren zoals technologie, wat hogere waarderingen rechtvaardigt. Vooruitzichten 2025: Ondanks zorgen over inflatie en geopolitieke spanningen, voorziet Harvey een stijging van de S&P 500 naar 7.007 punten, een potentieel rendement van 15,8%. De S&P 500 gaat 2025 in met een koers-winstverhouding (P/E-ratio) van 22,3, volgens analyse van Wells Fargo. Dit is een niveau dat voor het laatst werd gezien aan het einde van 1999. In die tijd volgde een correctie van ongeveer 10% in 2000. Ondanks deze historische parallel blijven analisten optimistisch over de groeivooruitzichten van de index. Historisch Piekmoment De huidige waarderingen roepen onvermijdelijk herinneringen op aan het einde van de dotcom-bubbel. In 1999 sloot de S&P 500 met een P/E-ratio boven de 22, wat destijds een teken was van overspannen markten. De index zakte daarna aanzienlijk door teleurstellende winstcijfers en correcties in technologieaandelen. Christopher Harvey, hoofdstrateeg bij Wells Fargo, gelooft echter niet dat we een herhaling zien van 2000. Zijn argument: de index is structureel veranderd en veel meer gericht op groeisectoren en bedrijven erg winstgevend zijn in vergelijking met die tijd. "Growthier" Samenstelling rechtvaardigt hogere waarderingen Volgens Harvey is de sectorstructuur van de S&P 500 aanzienlijk veranderd. Eind 1999 bestond 36% van de index uit technologie en communicatiediensten. Vandaag de dag is dit 42%, exclusief zwaargewichten zoals Amazon (4%) en Tesla (2%). Dit verschuift de focus naar groeisectoren met hogere winstmarges en expansiemogelijkheden. "De hogere blootstelling aan groeisectoren zoals technologie rechtvaardigt de huidige waarderingen," schreef Harvey in een notitie. De technologische revolutie rond kunstmatige intelligentie is een van de drijvende krachten achter deze groei. Innovaties zoals automatisering en efficiëntere bedrijfsvoering zouden bedrijven in staat moeten stellen om inflatiedruk te weerstaan en winstgevendheid te verbeteren. Vooruitzichten voor 2025 Ondanks zorgen over inflatie, geopolitieke spanningen en conservatieve winstverwachtingen van bedrijven voor 2025, blijft Harvey optimistisch. Hij voorspelt dat de S&P 500 in 2025 een niveau van 7.007 zal bereiken, een stijging van 15,8% ten opzichte van de huidige stand. Dit moet gesteund worden door hoge winsten anders gaan we hier niks van terug zien. Conservatieve guidance en inflatie Veel bedrijven hebben voorzichtig lage winstverwachtingen afgegeven voor 2025, maar Harvey ziet dit als een potentiële kans. Historisch gezien leidt conservatieve guidance vaak tot positieve verrassingen in winstcijfers, wat aandelenkoersen opdrijft. Wat inflatie betreft, verwacht Harvey dat technologische vooruitgang en beleidsmaatregelen zoals energiemaatregelen onder het nieuwe presidentschap de prijsdruk zullen beheersen. "Dit is niet de eerste keer dat we te maken hebben met inflatiezorgen en geopolitieke onzekerheden," merkte Harvey op. "De index blijft veerkrachtig." Hoewel de huidige waarderingen van de S&P 500 historisch hoog zijn, suggereren structurele veranderingen in de index en de verschuiving naar groeisectoren dat deze waarderingen gerechtvaardigd zijn. Met een koersdoel van 7.007$ voor 2025, biedt de index volgens Harvey nog steeds aantrekkelijk opwaarts potentieel, ondanks macro-economische en geopolitieke tegenwind.

In het kort: De hervorming van de vermogensbelasting in box 3 is uitgesteld tot 2028, wat de overheid jaarlijks €2,5 miljard kost en belastingplichtigen met lage rendementen zwaar treft. Tijdelijke maatregelen verhogen het fictieve rendement en verlagen het heffingsvrije vermogen, wat kleine spaarders, beleggers en vastgoedverhuurders extra belast. Technische en organisatorische uitdagingen bij de Belastingdienst en kritiek op de complexiteit van het nieuwe systeem vertragen de invoering van een eerlijker stelsel. Het nieuwe plan om vermogen eerlijker te belasten in box 3 laat langer op zich wachten. Staatssecretaris Tjebbe van Oostenbrugge (Fiscaliteit) heeft bevestigd dat de invoering van de veranderingen nu daadwerkelijk met een jaar is uitgesteld. Dit uitstel kost de schatkist naar schatting 2,5 miljard euro per jaar, en daarmee blijft het hoofdpijndossier rond de vermogensbelasting voorlopig een bron van frustratie voor zowel de overheid als de burgers. Maar hoe zit het precies? In de huidige situatie betalen mensen belasting in box 3 op basis van een verondersteld rendement. Dit betekent dat de Belastingdienst inschat hoeveel winst vermogen – zoals spaargeld, aandelen en verhuurd vastgoed – gemiddeld oplevert, ongeacht de werkelijke inkomsten. Het probleem is dat dit fictieve rendement in de afgelopen jaren vaak veel hoger lag dan wat spaarders en beleggers daadwerkelijk verdienden. Lage spaarrentes en volatiele beleggingsresultaten zorgden ervoor dat veel belastingplichtigen onterecht een hoge aanslag ontvingen. In 2021 oordeelde de Hoge Raad, het hoogste rechtscollege van Nederland, dat deze methode oneerlijk en zelfs tegen de mensenrechten was. Spaarders met weinig of geen rendement betaalden namelijk dezelfde belasting als beleggers die wel aanzienlijke winsten maakten. Dit oordeel zette de politiek onder druk om het stelsel grondig te herzien. Hoewel er al langer wordt gewerkt aan een nieuwe vermogensbelasting, blijft de hervorming een enorme uitdaging. Begin december publiceerde de Raad van State, het belangrijkste adviesorgaan van de regering, een vernietigend rapport over het nieuwe voorstel. Volgens de Raad is het plan te complex voor belastingplichtigen en te kostbaar om door de Belastingdienst te implementeren. Deze kritiek is niet nieuw. Halverwege dit jaar kraakte de Hoge Raad al de herstelwet uit 2022, die bedoeld was om het huidige systeem te repareren. De Belastingdienst blijkt simpelweg niet in staat om op korte termijn een geheel nieuw belastingstelsel in te voeren, mede door verouderde ICT-systemen en een gebrek aan capaciteit. Staatssecretaris Van Oostenbrugge geeft aan dat de invoering van het nieuwe systeem daardoor niet voor 1 januari 2028 kan plaatsvinden, drie jaar later dan gepland. Het debat over de vermogensbelasting draait niet alleen om praktische uitvoerbaarheid, maar ook om de fundamentele vraag: is het moreel juist om vermogen te belasten?  Voorstanders wijzen erop dat vermogen belastingvrij laten leidt tot grotere ongelijkheid, omdat rijkdom vaak exponentieel groeit. Vermogensbelasting zou volgens hen een middel zijn om ongelijkheid in de samenleving tegen te gaan en bij te dragen aan een eerlijker belastingstelsel. Tegenstanders stellen echter dat vermogen vaak is opgebouwd uit inkomsten die al eerder zijn belast. Als iemand spaart of belegt uit zijn nettosalaris, waarom zou daar opnieuw belasting over betaald moeten worden? Bovendien wordt vermogen vaak ingezet om bijvoorbeeld te investeren in de economie of als pensioenvoorziening. Extra belasting kan dit ontmoedigen, wat op de lange termijn schadelijk kan zijn voor economische groei en financiële zekerheid. De gevolgen van het uitstel reiken in ieder geval erg ver. Zowel spaarders als beleggers, die doorgaans meer risico nemen in de hoop op hogere rendementen, worden geraakt door de aanpassingen in box 3. Hoewel het nieuwe stelsel beoogt om hen eerlijker te belasten, zorgen de tijdelijke maatregelen juist voor een zwaardere belastingdruk. De belangrijkste veranderingen zijn: Verhoging van het fictieve rendement: De overheid zal het veronderstelde rendement – de basis voor de belastingaanslag – verder verhogen. Dit betekent dat beleggers meer belasting betalen, ongeacht hun werkelijke rendement. Voor degenen die actief beleggen, kan dit vooral in jaren van tegenvallende beleggingsresultaten zwaar wegen. Verlaging van het heffingsvrije vermogen: Het bedrag waarover geen belasting hoeft te worden betaald, wordt verlaagd van 57.000 euro naar iets meer dan 52.000 euro. Voor kleine beleggers, zoals starters die voorzichtig hun eerste vermogen opbouwen, maakt dit de drempel om te investeren hoger. Het ontmoedigt hen om te sparen of te beleggen, terwijl juist vermogen opbouwen in een tijd van inflatie belangrijk is. Onzekerheid voor vastgoedbeleggers: Ook verhuurders van vastgoed worden geraakt. Het fictieve rendement op verhuurd vastgoed ligt doorgaans hoger dan op spaargeld, wat betekent dat vastgoedbeleggers doorgaans zwaarder worden belast. Het uitblijven van duidelijkheid over het nieuwe systeem vergroot de onzekerheid en kan investeringen in woningen verder afremmen. Voor mensen met spaargeld, aandelen of verhuurd vastgoed zijn deze maatregelen dus een bittere pil. Ze betalen nu meer belasting, terwijl het stelsel dat hen eerlijker zou moeten belasten nog jaren op zich laat wachten. Vooral mensen met relatief lage rendementen voelen dit direct in hun portemonnee. Het dossier rond de vermogensbelasting is een jarenlang slepende kwestie. Al in 2017 was er kritiek op het fictieve rendement, dat toen al niet meer aansloot bij de economische realiteit. Onder leiding van voormalig staatssecretaris Marnix van Rij werd in 2022 een tijdelijke herstelwet ingevoerd, maar ook die bleek niet voldoende om het probleem op te lossen. Nu de invoering van een nieuw stelsel opnieuw wordt uitgesteld, neemt de druk op de overheid toe. Belastingplichtigen willen duidelijkheid en een eerlijk systeem, terwijl de Belastingdienst worstelt met de technische en organisatorische uitdagingen. Het duurt echter nog minstens drie jaar voordat er een definitieve oplossing is. Het uitstel van de hervorming van de vermogensbelasting is een teleurstelling voor iedereen die op een eerlijker belastingstelsel hoopte. Het huidige systeem blijft voorlopig in gebruik, zij het met enkele aanpassingen die vooral nadelig uitpakken voor belastingplichtigen met lage rendementen. Voor de overheid betekent het uitstel een flinke financiële tegenvaller en een blijvend hoofdpijndossier.

In het kort: Fors verkocht:  Mark Zuckerberg heeft in 2024 meer dan $2,2 miljard aan Meta-aandelen verkocht, waarvan $153 miljoen in december. Meta's prestaties:  Meta's aandelenkoers is dit jaar met 82% gestegen naar $630, een recordhoogte, en het bedrijf heeft een marktkapitalisatie van meer dan $1 biljoen bereikt. Strategiewijziging:  Meta richt zich nu meer op generatieve AI en wearables, terwijl de advertentie-inkomsten weer groeien na eerdere tegenslagen. Mark Zuckerberg heeft dit jaar ongeveer 4,6 miljoen Meta-aandelen verkocht, een verviervoudiging van zijn verkopen in 2023. De opbrengst hiervan is vijf keer hoger dan vorig jaar, toen hij $400 miljoen aan aandelen verkocht. Deze verkopen zijn opmerkelijk omdat Zuckerberg een verkoopstop had van twee jaar toen Meta’s focus verschoof naar de metaverse, een project dat hoge kosten met zich meebracht maar weinig tastbare resultaten opleverde. De stijgende aandelenkoers van Meta in 2024 wordt toegeschreven aan een koerswijziging richting generatieve kunstmatige intelligentie en praktische wearables, zoals de Meta Ray-Bans , die beter aansluiten op consumentenbehoeften. De groeiende advertentie-inkomsten hebben ook bijgedragen aan het herstel. De aandelenkoers van Meta de afgelopen 5 jaar: Bron: Macrotrends Waarom de fundamentals sterk zijn: Meta Platforms blijft een van de meest robuuste spelers in de digitale advertentiemarkt. Het derde kwartaal van 2024 liet indrukwekkende resultaten zien, met een omzetgroei van 18,9% jaar-op-jaar tot $40,6 miljard. Deze groei werd aangedreven door een toename van 7% in advertentie-impressies en een 11% hogere prijs per advertentie. Dankzij streng kostenbeheer stegen de nettowinstmarges met 4,7% tot 38,7%, wat de winst per aandeel (EPS) met maar liefst 37,4% liet toenemen tot $6,03. De financiële discipline en het gebruik van AI in advertenties spelen een sleutelrol in het versterken van Meta’s verdienmodel. De omzetgroei van Meta: Bron: Macrotrends Met een netto kaspositie van $42,1 miljard en een verwachte netto rente-inkomst van $1,6 miljard in 2024, heeft het bedrijf een sterke balans en een solide fundament om te investeren in toekomstige groei. Deze sterke balans vertaalt zich ook in een aantrekkelijk potentieel voor dividendgroei. Hoewel het huidige dividendrendement van 0,3% bescheiden is, biedt de lage uitkeringsratio van 8%-10% voldoende ruimte voor dubbele cijfers in jaarlijkse dividendverhogingen in de komende jaren. Lees ook: Cathie Wood heeft zojuist Tesla verruilt voor dit groeiaandeel Meta is wel erg sterk afhankelijk van het leiderschap van Mark Zuckerberg, wiens afwezigheid door onvoorziene omstandigheden een uitdaging kan vormen voor de strategische richting van het bedrijf. Daarnaast blijft het platform kwetsbaar voor concurrentie van opkomende sociale netwerken. Een terugval in gebruikersaantallen kan een domino-effect veroorzaken dat advertentie-inkomsten en het vertrouwen van investeerders schaadt. Ook blijft gegevensbeveiliging een belangrijk aandachtspunt, gezien de enorme hoeveelheid gevoelige data die Meta opslaat. Waarom en wat betekent het voor beleggers in Meta? Sterke prestatie van Meta-aandelen:  De stijging van 82% benadrukt Meta’s succesvolle aanpassing aan veranderende marktomstandigheden, waaronder het gebruik van AI en een focus op advertentie-inkomsten. Het vertrouwen van de markt blijft sterk. Verkoop als signaal of logisch winst nemen?  Hoewel Zuckerberg’s verkopen filantropische doeleinden ondersteunen via de Chan Zuckerberg Initiative , zouden beleggers deze transacties natuurlijk ook kunnen zien als een signaal dat de huidige waardering hoog is, echter lijken de voorutizichten voor Meta vooralsnog sterk op dit moment, en gaat het geld naar een veel belangrijker iniatief: In een opmerkelijke onthulling kortgeleden, vertelden Mark Zuckerberg en Priscilla Chan namelijk hoe ze in de ziekenhuiskamer zaten tijdens de geboorte van hun oudste dochter, Maxima, toen ze de laatste hand legden aan de brief waarmee ze de Chan Zuckerberg Initiative (CZI)  lanceerden. Deze brief, gepubliceerd in december 2015 onder de titel "A Letter to Our Daughter," kondigde aan dat het paar 99% van hun Facebook-aandelen  zou schenken, destijds gewaardeerd op $45 miljard, om te investeren in onderwijs, ziektebestrijding en gemeenschapsopbouw. Zuckerberg vertelde onlangs in een podcast met neurowetenschapper Andrew Huberman dat het opstellen van de brief onderdeel was van hun "baby-checklist." Chan voegde toe dat dit geen overdrijving was: "We waren echt de laatste versie aan het bewerken in de bevallingskamer." Acht jaar later heeft het paar twee extra dochters gekregen, August en Aurelia, en blijft CZI ambitieuze doelen nastreven. In een recente verklaring kondigde de stichting een AI-gedreven computermodel aan dat een gedetailleerde celcatalogus moet creëren. Dit systeem zal medische onderzoekers helpen om een voorspellend model te bouwen van hoe gezonde en zieke cellen zich gedragen, met als doel alle menselijke ziekten tegen 2100 te voorkomen, beheren of genezen . Met de enorme middelen die, mede door de recente verkopen beschikbaar zijn, blijft de Chan Zuckerberg Initiative een krachtig voorbeeld van hoe technologie en filantropie hand in hand kunnen gaan om wereldwijde uitdagingen aan te pakken. Blik op de toekomst:  De samenwerking met de nieuwe Trump-regering kan Meta helpen om mogelijke politieke obstakels te vermijden en gunstige regelgeving te waarborgen, wat verdere groei zou kunnen stimuleren. Zuckerberg probeert nu duidelijk op goede voet te komen met voormalig en aankomend president Donald Trump, zoals het diner in Florida en een donatie aan het inauguratiefonds. Sinds de verkiezing van Trump is Meta’s aandelenkoers met 10% gestegen, wat een indicatie is van beleggersvertrouwen in een gunstiger reguleringsklimaat dat verwacht wordt voor tech bedrijven in de VS. Mark Zuckerberg’s massale verkoop van aandelen in 2024 weerspiegelt niet alleen zijn filantropische doelen, maar ook het sterke herstel van Meta na een turbulente periode. Met een focus op AI, wearables en een herstellende advertentie-inkomstenstroom lijkt Meta klaar voor verdere groei, ondanks dat Zuckerberg zijn geld er deels uit lijkt te halen.

In het kort: Verkoop van Tesla-aandelen:  Cathie Wood’s Ark Invest verkocht Tesla-aandelen ter waarde van $15,3 miljoen (36.600 aandelen) om de overconcentratie van Tesla in haar fondsen te verminderen. Inkoop van Archer Aviation:  Ark Invest kocht 5,08 miljoen aandelen van Archer Aviation (ACHR) ter waarde van $36,43 miljoen, verdeeld over meerdere fondsen. Archer’s groeiperspectieven:  Archer Aviation heeft interessante groeikansen in de groeimarkten waar het in opereert. Cathie Wood verkocht Tesla-aandelen uit het ARK Innovation ETF (ARKK)  (34.823 aandelen, 0,21% van het fonds) en het ARK Autonomous Technology & Robotics ETF (ARKQ)  (1.777 aandelen, 0,078% van het fonds). De verkoop weerspiegelt Wood’s strategie om de balans in haar fondsen te behouden, aangezien Tesla’s snelle koersstijging haar positie in de fondsen enorm vergrootte. Tesla steeg vrijdag weer met 4,3% naar $436,23, een recordhoogte. Het aandeel is dit jaar al met 75% gestegen dankzij sterke bedrijfsresultaten en een gunstige marktdynamiek, waarbij we de grootste stijging zagen sinds de verkiezing van Trump: De aandelenkoers van Tesla dit jaar: Bron: Macrotrends Archer Aviation: Strategische inkoop Cathie Wood kocht 5,08 miljoen Archer Aviation-aandelen, met een grote meerderheid (4,7 miljoen aandelen) in het ARK Innovation ETF (ARKK) . Archer Aviation richt zich op de productie van elektrische verticale opstijg- en landingsvliegtuigen (eVTOL’s) voor stedelijk transport en defensietoepassingen. Defensiepartnerschap:  Archer sloot een exclusieve overeenkomst met Anduril Industries om hybride VTOL-vliegtuigen te ontwikkelen, gericht op een programma van record bij het Amerikaanse ministerie van Defensie (DOD). Dit partnership kan leiden tot meerjarencontracten van miljarden dollars. Financiering:  Archer haalde $430 miljoen op, wat de totale financiering op $2 miljard brengt. Grote investeerders zijn Stellantis, United Airlines en Wellington Management. Analisten zijn positief over Archer Deutsche Bank:  Verhoogde het koersdoel voor Archer naar $15 (voorheen $11) en benadrukte dat defensieprogramma’s de groei van Archer versnellen en het financiële risicoprofiel verbeteren. Canaccord:  Verhoogde het koersdoel naar $11 (voorheen $8,50) en prijst het nieuwe defensiepartnerschap. Archer Aviation steeg vrijdag met 17,2% naar $8,40 en is dit jaar met 37% gestegen. Sinds het dieptepunt in september is het aandeel al 198% hersteld. De koers van Archer Aviation sinds de beursgang: Bron: Macrotrends Archer richt zich op de introductie van eVTOL-diensten in markten zoals New York, Los Angeles en Abu Dhabi tegen Q4 2025. De focus op het selecteren van strategische partners die financiële, operationele en marktondersteuning bieden, zoals Etihad en Falcon Aviation, zorgt voor geloofwaardigheid en haalbaarheid. In Japan heeft Archer al $500 miljoen aan pre-delivery payments ontvangen voor hun "Midnight eVTOL"-vliegtuigen. Dit benadrukt maar weer de sterke vraag in internationale markten en de geloofwaardigheid van hun plannen. Liquiditeit en cash burn Cashpositie:  Naar verwachting zal Archer 2025 afsluiten met een resterend bedrag van ongeveer $100 miljoen, ondanks een verwachte cash burn van $300 miljoen in 2025. Nieuwe inkomsten of financieringen zijn dus zeker nodig om het bedrijf in deze fase in stand te blijven houden. De netto cash positie van Archer: Bron: Macrotrends Financieringsplannen:  Stellantis heeft ingestemd met aanvullende kapitaalsteun, inclusief $370 miljoen voor arbeidskosten. Verder wordt verwacht dat Archer nieuwe institutionele investeerders aantrekt om de overgang van ontwikkeling naar productie te financieren. Zorgen over Stellantis Het vertrek van de CEO van Stellantis, een belangrijke partner, heeft tot enige onzekerheid geleid over de toekomstige samenwerking. Hoewel dit risico’s met zich meebrengt, blijven de toezeggingen van Stellantis voor kapitaal en productiecapaciteit voorlopig intact. Echter, toekomstige volatiliteit in Archer's aandelenprijs kan zeker worden beïnvloed door de financiële situatie bij Stellantis. Een van de grootste obstakels voor Archer blijft het operationeel krijgen van commerciële eVTOL-diensten in steden zoals New York en Los Angeles. Hoewel de vliegtuigen ontworpen zijn om op bestaande heliports te landen, zijn er beperkingen op het gebied van laadcapaciteit en ruimte. Dit kan bottlenecks veroorzaken, vooral in drukke markten waar meerdere eVTOL-vluchten gelijktijdig plaatsvinden. Archer’s strategie om eerst in markten zoals de VAE en Japan te opereren, is slim omdat deze regio's minder complexe infrastructuureisen en sterkere reguleringssteun bieden. Archer Aviation bevindt zich voor de rest dus op het eerste oog op een solide pad naar commercialisatie, gesteund door strategische samenwerkingen, een sterke liquiditeitspositie en vraag vanuit internationale markten. Wat betekent dit voor beleggers? Tesla:  De verkoop van Tesla-aandelen door Ark Invest is geen negatief signaal, maar een strategische herallocatie. De sterke koersstijging van Tesla in 2024 laat zien dat het aandeel op dit moment aantrekkelijk is voor investeerders, hoewel de waardering wel hoog is en het belangrijk in de gaten te houden of de onderliggende cijfers en de steeds hogere waardering met elkaar in lijn blijven liggen. Archer Aviation:  Archer biedt daarentegen groeikansen in een veel eerder statium (en dus meer risico) door de combinatie van stedelijke luchtmobiliteit en defensieprogramma’s. De recente financiering en het strategische partnerschap met Anduril versterken de fundamenten van het bedrijf. Lees ook: HSBC verwacht grote stijgingen van twee groeiaandelen, na forse dalingen Cathie Wood’s acties laten zien hoe ze alsmaar probeert in te spelen op kansen in nieuwe technologieën, terwijl ze risico’s beperkt in fondsen met een sterke concentratie, wat bij Tesla zeker het geval is. Beleggers die zoeken naar innovatieve groei kunnen zowel Tesla als Archer Aviation in de gaten houden.